• Tel: 010 4712313
  • Hof van Spaland 31
  • 3121 CA Schiedam

Pantelejmon Romanov - Kameraad Kisljakov

Romanov (1884-1938) was in de jaren '20 en '30 een bekende schrijver in de Sovjet-Unie. Zijn faam verwierf hij met satirische verhalen over de ondoorgrondelijkheden van de Sovjet-bureaucratie. Na zijn (natuurlijke!) dood wilde niemand hem meer kennen en verdween hij uit de officiële geschiedenis van de Russische literatuur.

Alweer een ten onrechte vergeten schrijver die dankzij een oplettende uitgever opnieuw onder de aandacht gebracht wordt. Uitgeverij Douane verdient daarvoor alle lof.

Ippolit Grigorjevitsj Kisljakov maakt deel uit van de intelligentsia, een term die in dit boek een wat ongebruikelijke definitie meekrijgt, die echter door de vertaler overtuigend wordt verduidelijkt. Kisljakov probeert zichzelf stap voor stap om te vormen van 'burger' met oude sentimentele waarden, tot 'kameraad', ofwel nuttig instrument voor Stalins heilstaat. Hij woont met zijn vrouw, bij wie hij flink onder de plak zit en op wie hij allang is uitgekeken, een groot aantal andere mensen en de nodige honden op een etage in een, eens, statig gebouw.

De dagelijkse strijd om de enige badkamer met wc op de etage wordt plastisch beschreven, net als de verschillende bewoners van het pand. Ze verblijven in krappe gehorige kamers en hebben soms slechts een gordijn ter afscheiding, zoals de tante van Kisljakovs vrouw die zich daarachter uit valse bescheidenheid zoveel mogelijk terugtrekt.

Kisjlakov werkt in een museum waar de Inteligentsia zich aan elkaar vastklampt door Frans te spreken en aan oude omgangsvormen vast te houden. Als er op een dag vanuit het proletariaat een nieuwe directeur arriveert, begint de zuivering en realiseert Kisjlakov dat hij beter in het gevlei kan komen bij deze Poloechin. Hij stelt een reorganisatie van het museum voor die de arbeidende klasse in de schijnwerpers plaatst. De twee mannen komen uiteindelijk op vriendschappelijke voet te staan. Dat valt niet goed bij Kisljakovs collega’s…

Als de vrouw van Kisjlakov een maand naar de Wolga vertrekt, krijgt hij een affaire met de vrouw van zijn beste vriend Arkadi. Loyaliteit ten opzichte van zijn vriend en nijpend geldgebrek zorgen voor een ingewikkelde situatie. Uiteindelijk draait alles uit op een scheiding met alle gevolgen van dien.

Dit klinkt allemaal heftig maar door de geestige toon en de bruisende aaneenschakeling van hilarische scènes is dit een heerlijk boek dat je niet kunt wegleggen als je eenmaal begint met lezen. Niet voor niets noemde literair Ruslandkenner Pieter Waterdrinker in NRC dit boek het meest indrukwekkende van 2017. Hij schreef erover: “Dankzij de frisse vertaling van Arie van der Ent stappen we vanaf de eerste bladzijde het kolkende Moskou onder Stalin binnen, waar de vroegere adel hun laatste spullen verkoopt op de vlooienmarkt, nog net niet is uitgeroeid, en de intelligentsia probeert te overleven in de stad die stampt van de hijskranen, geurt naar beton en mortel, terwijl de beroepscommunisten en proletariërs de zaak hebben overgenomen.”

De opinie van Waterdrinker kan ik alleen maar onderschrijven: een aanrader!

Uitgeverij: Douane

Vertaling: Arie van der Ent

Pagina's: 312

Prijs: €19,50

Cijfer: 9