Joke Hermsen heeft het zichzelf niet gemakkelijk gemaakt. Negen personen in de leeftijdsgroep tussen puber en vijftiger staan op het punt een gezellig weekend samen te brengen in een vakantiehuis in Wasperveld dat men ergens in Drenthe kan vinden. Voor de lezer past Hermsen een stijlvorm toe; als introductie stelt zij alle personen voor met alle intriges wat betreft oude liefdes en echtscheidingen. En dat is nodig! Regelmatig bladerde ik terug wie alweer Iris, Det of Ella was. De mannen in het verhaal worden wat dat betreft meteen geduid. Het weekendje dat plaatsvindt onder winterse taferelen wordt treffend samengevat in het omslag. Het is een foto die gemaakt is van sneeuw, maar niet ongerept, het heeft bijna de vorm van een atoombom.
Het gezellige bijeenzijn is er om 25 jaar Nil desperandum te vieren, en genootschap dat ooit is opgericht ten tijde van de studies van de romanpersonages. Wanhoop niet!
Maar al vanaf het begin is het duidelijk dat niet wanhopen en een symbool voor een atoombom iets explosiefs in zich heeft. Zelfs een enkele dame in het gezelschap vreest het weekend. Det vindt zelfs dat zij een oorlogszone vol brandhaarden tegemoet betreedt.
Even een aantal personages voorstellen: de hoofdfiguren zijn Bas en Anna, initiatiefnemers van het weekend en de bezitters van het huis. In de hiërarchie volgt Johan. En met Bas en Johan zijn de belangrijkste onruststokers genoemd. Beide zijn neuroloog en Bas zwoegt al jaren op een proefschrift dat er maar niet wil komen. De bestseller van professor Dick Swaab Wij zijn ons brein is een splijtzwam tussen de opinies van de twee neurologen. Verder verkeren Reindert en Ella in het gezelschap, hij een aan lager wal geraakte kunstenaar en zij docent kunstgeschiedenis. Reindert heeft twee dochters die in het verhaal een belangrijke rol spelen en is gescheiden van zijn eerste vrouw. Iris is de ex van Johan en Det is oud-collega van Bas. Buiten dit gezelschap aan volwassenen vieren twee pubers het weekend mee. Een zoon van Ella met een vriendje. Wat deze jongens toe te voegen hebben aan het verhaal is mij niet geheel duidelijk. Zij gaan een keer mee op een wandeling, steken bijna een schuur in de fik en blowen wat. De spanningen nemen toe en dat Bas en Johan hiervoor garant staan is al duidelijk gemaakt. De alcohol vloeit rijkelijk en de bravoure die hieruit ontstaat is dodelijk.
Elk hoofdstuk wordt de sfeer ondraaglijker en speelt het thuisfront dat gevormd wordt door de twee dochters van Reindert (uit zijn eerdere huwelijk) en de tweelingbroers van Bas en Anna, en grote rol. Joke Hermsen werkte naar een plot toe en dat plot is onthutsend maar ook louterend.
De schrijfster, die eerder geroemd werd om haar voorgaande romans en essays, leverde niet een onbetwist hoogtepunt in heer oeuvre af. De roman kent hoogte -en dieptepunten. Om een dieptepunt te noemen: de mannen nemen de twee puberjongens mee op een wandeling en belanden in een schuilplaats die ooit bescherming moest bieden aan verzetsstrijders. Hier vindt een staaltje uitlegkunde plaats. 'Een knokploeg?' vroeg Tobias. 'Van de politie of zo?' Waarna Bas gaat uitleggen wat een knokploeg is. Het deed mij denken aan een aflevering Bassie en Adriaan. Bassie die een groot huis ziet en Adriaan die uitlegt dat dit het Paleis van Versailles is en somt vervolgens feiten op. Iets verderop valt het oog van Tobias op een bord waarop een Bijbeltekst staat. Hij leest: 'Verberg de vluchteling, lever de ontheemde niet uit. Jesaja 16 gedeeld door 5.' Kan het oubolliger?
Maar het hoogtepunt in het schrijverschap van Hermsen schuilt in het slot als Anna Bas vraagt wat zijn gevoelens na al die jaren voor haar zijn. Na een pagina's lange conversatie wordt het hoofdstuk als volgt beëindigd:
'…'
'Bas, ik vraag je wat.'
'Ik weet het niet.'
'Wat weet je niet?'
'Ik weet niet hoe het verder moet.'
'Hou je meer van haar dan van mij?
'...'
'Bas, geef antwoord.'
En zo simpel kan goede literatuur zijn...
Arbeiderspers
370 pagina's
€ 19,95
Ruud Aret - Beoordeling 3½ sterren