• Tel: 010 4712313
  • Hof van Spaland 31
  • 3121 CA Schiedam

Richard Powers - Orfeo

Orfeo begint als de gepensioneerde componist Peter Els de alarmdienst belt omdat zijn hond stervende is. De dienstdoende agenten spreken hun verbazing uit dat hij niet gewoon de dierenarts heeft gebeld en sommeren hem dat alsnog te doen om het dier te laten ruimen. Peter wil hem liever gewoon in de tuin begraven. Als hobby doet Peter onderzoek naar bacteriën en hun DNA en zijn apparatuur trekt de aandacht van de agenten. In de tijden van Home Security en lone wolfs gaan bij een eenzame man die toegeeft dat hij bacteriën manipuleert gelijk alle alarmbellen rinkelen.
De volgende ochtend staan er twee agenten van de Samenwerkende veiligheidsdiensten op de stoep om Peters bacteriën in beslag te nemen. Langzaam begint Peter te beseffen dat hij dieper in de problemen zit, dan hij in eerste instantie dacht. Hij besluit te verdwijnen.
Wat volgt is een prachtige roman over muziek en opkomen voor je overtuiging. Richard Powers vertelt afwisselend twee verhalen die om elkaar heen draaien als strengen DNA: Peters vluchtverhaal en dat van Peters leven. En vooral dat tweede verhaal is heel interessant en geeft ook gelijk een overzicht van de klassieke muziek in de twintigste eeuw. Peter leert na een ongelukkige jeugd voor scheikunde, vandaar ook zijn latere hobby. Zijn eerste vriendin laat hem kennis maken met klassieke muziek en wijst hem erop dat hij voor het componeren is uitverkoren. Het is de tijd van de avant-garde en als hij eindelijk aan de opleiding kan beginnen, moet hij veel van zijn opvattingen tegen zijn zin afleggen. Het gaat namelijk niet meer om mooie muziek, maar of de luisteraar wordt wakker geschud. Om kant-en-klare methodes te doorbreken. En de traditie heeft afgedaan.
Het is te begrijpen dat een componist met deze meer academische dan geaccepteerde opvattingen moeilijk aan het werk komt en Peter en zijn vrouw groeien hierdoor steeds verder uit elkaar. Hij wil componeren en verdient af en toe geld met muzikale klusjes. Zijn vrouw hoopt dat hij als docent voor een vaste baan kiest, maar hij gaat met zijn vriend Richard Bonner het muzikale avontuur aan en hij moet afscheid nemen van zijn gezin. Maar op het moment dat een muziekstuk van Peter succes heeft, trekt hij zich terug in de bossen. Het stuk is namelijk in het nieuws omdat het net verschijnt na het drama in Waco en de opera dezelfde thematiek heeft. Het verzet van de individu tegen de staat en hoe dit uiteindelijk altijd misgaat, van binnenuit en van buitenaf. Peter voelt een afschuw van dit soort roem en wil dat het stuk niet meer wordt uitgevoerd.
Maatschappijkritiek is een groot thema in dit boek en dat laat Powers goed zien in een aantal verhalen die hij Peter laat vertellen over de muziek. Een humorvolle uitwerking hiervan zien we als Peter op zijn mobiel De vijfde van Shostakovich beluistert. Hij mijmert over onder welke omstandigheden dit stuk geschreven werd. Shostakovich werd namelijk door Stalin veroordeeld en dat kan de dood tot gevolg hebben. Kan hij zich met zijn nieuwe compositie revancheren en een executie afwenden? Of kiest hij voor zijn overtuigingen en gaat hij tegen Stalins smaak in? Shostakovich doet wat Stalin wil en gaat er tegelijkertijd tegenin en plaatst zich zo boven de opvattingen van zijn tijd. Het grappige is dat in het heden de smartphone aan Peter om een oordeel vraagt over het beluisterde muziekstuk. Was het naar zijn smaak? Een duimpje omhoog en een naar beneden, net zoals de oude Romeinen over dood en leven van de gladiatoren beschikten, en Stalin over het leven van Shostakovich.
Uiteindelijk zal duidelijk worden waarom hij is begonnen met het manipuleren van het DNA van bacteriën. Wil hij zo de onsterfelijkheid bereiken die hij met 'gewoon' muziek componeren niet kan bereiken?
Orfeo is een complexe, interessante roman voor iedereen die zich onafhankelijk wil opstellen en de zelfgekozen afzondering voor lief neemt. Verder spreekt uit elke passage de liefde voor klassieke muziek, en komen er veel bekende en onbekende stukken aan bod. Een uitdaging waarvan ik hoop dat velen hem willen aannemen.


Atlas Contact
328 pagina's
€24,99 

Gerben - Beoordeling 8,5