• Tel: 010 4712313
  • Hof van Spaland 31
  • 3121 CA Schiedam

Wees onzichtbaar - Murat Isik

Ik heb het van de daken geschreeuwd: Verloren grond, het debuut van Murat Isik “ is een indrukwekkend verhaal zonder een enkel zwak moment”. Het is het door mij meest aanbevolen boek van de laatste vijf jaar en bij mijn weten heeft niemand de roman met een tegengeluid terug bezorgd en zijn aankoopbedrag opgeëist. En nu gaat deze persoon Isiks omvangrijke roman Wees onzichtbaar op een grootse wijze aanbevelen. Was Verloren grond losjes gebaseerd op het leven van Murats familie in Anatolië (Oost-Turkije), in zijn nieuwe boek kruipt de schrijver geheel in de huid van zijn hoofdpersoon Metin. Zo sterk dat het verhaal leest als een autobiografische roman. De auteur hanteert regelmatig een schrijfstijl waarmee de ons bekende biografen zich ook bedienen, toch zal Isik benadrukken dat niet alle passages op de werkelijk zijn gebaseerd.

Niet geheel toevallig begint Wees onzichtbaar ongeveer daar waar Verloren grond eindigde: met een reis naar West-Europa. De tocht van Izmir, de geboorteplaats van Metin (en Murat) naar Hamburg ligt achter de rug, maar de familie Mutlu krijgt geen verblijfsvergunning in Duitsland. Vader Harun heeft een plek in Amsterdam gevonden, in het moderne woonproject de Bijlmer. Een ruim huis, binnenpleinen waar auto’s spelende kinderen niet kunnen storen en – toen al- multicultureel, want we schrijven de jaren ’80.

De lezer gaat de jeugd van Metin vanaf dit moment haarscherp volgen. Een vroegwijze jongen die het maar niet lukt om zijn ware gevoelens uit te spreken. Deze blijven over het algemeen in zijn brein hangen. Gevoelens tegenover vriendjes op straat, klasgenoten die hem pesten en ‘schoonmaker’ noemen, meisjes die zich tot hem aangetrokken voelen en vooral zijn vader die zich ontpopt als een ware tiran. Een gokverslaafde, drinkende, werkschuwe communist die regelmatig de volgende woorden uit tegen zijn vrouw Asena: “Daag mij niet uit, vrouw. Dwing me daar niet toe, want ik ben tot alles in staat”. De relatie tussen Metin en zijn vader is ontdaan van elke vorm van empathie. Nooit zal Harun bij zijn zoon informeren naar zijn resultaten op school; complimenten of liefkozingen blijven achterwege. Maar Merit wordt ouder en steeds mondiger. Mooi is de discussie die zij voeren over de aanwezigheid van junks in de Bijlmer. In het communistische Rusland bestaan volgens de vader geen verslaafden omdat het systeem iedereen gelijk behandelt en beloont. Metin vraagt zich dan af waarom zijn vader vanuit dit standpunt de aanwezige junks negeert.

Het verhaal bevat ook de geschiedenis van de Bijlmer. Van de euforische houding van de kersverse bewoners tot en met de verloedering die zich uit in stinkende vuilcontainers, zich injecterende verslaafden, poep en kots in de liften en trappenhuizen, inbraken, zelfdodingen en het grote dieptepunt, de ramp van het Israëlische vrachtvliegtuig dat zich in een flat boorde. Isik heeft de historie van de Bijlmer slim verwerkt; hij laat Metin een schoolopdracht maken en geeft het woord aan een activistische buurman die door hem geïnterviewd wordt. Overigens zal de ramp in 1992 in Wees onzichtbaar leiden tot racistische rellen op Metins school en als je Verloren grond hebt gelezen kun je verwachten dat dit op een realistische wijze beschreven wordt.

Murat Isik is er wederom in geslaagd om zijn lezers van begin tot einde te boeien en ik ga weer opschrijven dat dit verhaal “geen enkel zwak moment” kent. Een coming of age verhaal van een immigrantenfamilie die het ondanks de tirannie van één persoon in het nieuwe vaderland waarmaakt en waarin een belangrijke rol is weggelegd voor de moeder van Metin, die zich ontwikkeld tot een sterke vrouw. Ik gun dit ontroerende en onderhoudende epos een mooie plek in veel valiezen en voorspel Isik een mooie toekomst!

Murat Isik is 12 november onze eerste gast op Lunchlezen 2017-2018.

 

 

Uitgeverij; Ambo/Anthos

596  pag. € 24,95

Cijfer: 9